Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın duyurduğu TES sistemiyle kıdem tazminatı hakları korunacak, işverenler maaşın yüzde 3'ünü çalışanın fon hesabına yatıracak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklanan Tamamlayıcı Emeklilik Sigortası (TES) sistemi, mevcut kıdem tazminatı haklarını korurken, çalışanlara ek emeklilik geliri sağlamayı amaçlıyor. Bu yeni düzenlemenin, kıdemle ilgili davaları sona erdirerek çalışanların emekliliklerinde daha fazla gelir elde etmelerine imkan tanıması hedefleniyor.
KIDEM HAKLARI GÜVENCEDE
Orta Vadeli Program'da belirtilen TES sistemi sayesinde çalışanların mevcut kıdem tazminatı hakları korunacak. İstifa eden işçilerin haklarını alabilmesi sağlanarak, uzun süredir devam eden dava süreçleri sona erdirilecek. 1 Ocak 2022 sonrası kıdem tazminatını hak edecek şekilde işten ayrılan çalışanlar, geçmişe dönük kıdemlerini de elde edebilecek.
Mevcut yüzde 5,33'lük (19 gün) kıdem hakkı devam edecek. Bu hakka ilave olarak işverenler, çalışan adına her ay brüt maaşın yüzde 3'ünü bireysel fon hesabına aktaracak. Böylelikle istifa eden bir çalışan, hem kıdem tazminatını hem de fon hesabındaki birikimini kazanılmış hak olarak yanında taşıyabilecek.
60 YAŞINDA EMEKLİLİK VE EK GELİR OLANAĞI
Tamamlama amaçlı bu sistemde katılımcılar, 60 yaşını doldurduktan sonra emeklilik hakkı elde edecek. Dileyenlere, hesaptaki birikimlerinden yüzde 25’e kadar toplu ödeme yapılabilecek. Asgari ücretli bir çalışan, 25 yıl sistemde kaldığında, TES sayesinde emekli maaşı üzerine 300 ila 566 lira arasında ek gelir elde edebilecek.
60 yaşını doldurmayan katılımcılar ise ilk konut alımı, evlilik, ağır hastalık veya işsizlik durumlarında birikimlerinin yüzde 10'una kadar çekim yapabilecekler.
TES'in 2025'in son çeyreğinde uygulamaya alınması planlanıyor. Sistemin muhtemelen zorunlu olması bekleniyor; herkesin katılımı öneriliyor. Sisteme giriş ve çıkış şartları henüz belirlenmemiş; bazı durumlarda (evlilik, işsizlik, ağır hastalık, ilk konut alımı gibi) birikimlerin bir kısmının çekilmesine olanak tanınacağı belirtiliyor.
Avantajları: Emeklilikte gelirin düşmesi riskine karşı ek güvence. Çalışanların kıdem tazminatı haklarının daha sistemli korunması. Bireysel tasarrufların artışı, fon yönetimi ve finans sektörüne kaynak sağlaması. Yaşam standardının korunması; emeklilik sonrası gelir belirsizliğinin azaltılması. Dezavantajlar / Riskler: Maaş kesintileri çalışanlar için finansal yük oluşturabilir. Fon performansı, enflasyon gibi unsurlara bağlı olarak birikim tutarının beklenen seviyede olmaması riski var. Mevcut sistemlerle geçiş düzgün yapılmadığında hak kayıpları ya da belirsizlikler yaşanabilir. Zorunlu olması halinde bireysel tercihler sınırlandığı için "zorunluluğa" yönelik tepkiler oluşabilir.
Önerilere göre, TES’ten yararlanabilmek için en az 10 yıl prim ödeme şartı öne çıkıyor. Emeklilik yaşı için önerilen yaş aralıkları var; bazı kaynaklar 56, bazıları 60 yaşı işaret ediyor.
KİMLERİ KAPSIYOR
TES, özel sektör çalışanları (4/A), kamu çalışanları (4/C) gibi çeşitli grupları içerebilir. Bağ-Kur çalışanları (4/B) için farklı değerlendirmeler mevcut; bazı kaynaklar Bağ-Kur çalışanlarının başlangıçta sistem kapsamına alınmayacağını belirtmekte. Tüm statülerdeki çalışanlar için katılımın zorunlu olması bekleniyor; sisteme çıkış seçeneklerinin sınırlı olabileceği ifade ediliyor.